Advaita Vedanta

home > teksten > archief

Tijd en ruimte

Tijd en ruimte zien we meestal als absolute grootheden, maar is dat ook zo? Isaac Newton dacht in ieder geval van wel, maar sinds de relativiteitstheorie van Einstein zijn de opvattingen toch enigzins veranderd. Hoe zit het eigenlijk met tijd en ruimte als we louter en alleen afgaan of wat we zelf kunnen waarnemen? Dus als we niet afgaan op wat anderen ons vertellen, of op wat we in boeken lezen, maar als we gewoon kijken wat we zelf weten?
Laten we eens beginnen met ruimte. Als je in een kamer staat en je kijkt om je heen, dan combineert je geheugen de herinneringen aan de verschillende indrukken tot een driedimensionaal beeld. Je ziet dus nooit rechtstreeks een driedimensionaal iets, daar heb je je geheugen voor nodig. Ongeveer net zoals een film uit allemaal plaatjes bestaat die na elkaar afgespeeld worden om de illusie van beweging te creeeren. Wat er dus gebeurt, is dat je de herinnering hebt aan indrukken die nooit meer terugkomen, en je hebt het waarnemen van wat er Nu is. Respectievelijk: eerste- en tweedehands informatie. Eigenlijk bestaat ruimte dus alleen in het denken. Als je het denken niet zou gebruiken, is het er niet eens.

Met tijd is het niet anders. Soms lijkt de tijd te vliegen, andere keren kruipen de minuten voorbij. Een klok op de begane grond loopt niet precies even snel als een klok op 10 kilometer hoogte. Tijd is geen absolute grootheid. Als we weer kijken naar wat onze eigen waarneming ons op dit moment vertelt, blijkt dat het enige dat voor ons op dit moment bestaat, het Nu is. Gisteren is weg en morgen is er ook niet. Alleen het Nu. Pas als we de hulp van het denken inroepen, kunnen we ons een vorige dag herinneren of een morgen projecteren. Ook tijd is er alleen maar als we er aan denken.

Betekent dit nu dat het denken waardeloos is? Nee, het wil alleen maar zeggen dat denken hetzelfde is als tijd en ruimte en dat dat geen absolute grootheden zijn. Het heeft geen werkelijkheidswaarde. Datgene waar tijd en ruimte in verschijnen is werkelijk, tijd en ruimte niet.